TRẦN MINH TÔNG ( 1314 - 1329 ) Nối nghiệp cha là thái tử Mạnh Đổi niên hiệu Đại Khánh năm đầu ( 1314 ) Triều đình sắp đặt trước sau Đề phòng hạn hán vua giao từng người (1315 ) Với bề trên một đời tôn kính Đối kẻ dưới được tiếng nhân hòa Một người trung hậu lo xa Trong yên, ngoài phục quốc gia thái bình Vua biết đem văn minh nối tiếp Làm rạng danh cơ...

TRẦN ANH TÔNG HOÀNG ĐẾ (1293 - 1314) Thái tử Thuyên lên ngôi hoàng đế (1293) Vào tháng ba, Quý Tỵ cuối xuân Hưng Long niên hiệu tân quân Bắt ngay vào việc điều quân biên phòng Giặc động binh ở vùng biên giới Sứ Lương Tằng đã tới Thăng Long Đem thư cùng chiếu sắc phong Dụ rằng cho gọi Anh Tông sang chầu Vua ta giao Tử Kỳ đi sứ Qua Trung Nguyên giữ mối bang giao...

TRẦN NHÂN TÔNG (1278 - 1293) Trần Nhân Tông con bà Thiên Cảm Là cháu ngoại Từ Thiện Đại Vương Xiển dương sự nghiệp trùng hưng Nhân từ hòa nhã, hết lòng vì dân Người cũng đã hai lần chiến đấu Và hai lần chiến thắng quân Nguyên Xứng danh là đấng vua hiền Có công đánh dẹp giữ yên cõi bờ Để đo đạc vua ban thước gỗ (1280) Khắp mọi miền một cỡ mà thôi Pháp đình xử án đúng, sai Đặt ra "kiểm...

TRẦN THÁI TÔNG HOÀNG ĐẾ (1226 - 1258) Kỷ nhà Trần bắt đầu ghi dấu Kể từ năm Ất Dậu nguyên niên Thái Tông Trần Cảnh nắm quyền Được Chiêu Hoàng đế đã truyền ngôi cho Hiệu Kiến Trung kể từ dạo đó Qua năm sau phế bỏ Thượng Hoàng Pháp Danh đổi gọi Huệ Quang Mượn nơi cửa Phật tìm đường nương thân Chùa Chân Giáo một lần hội ngộ Độ thấy vua nhổ cỏ ngoài sân Bèn quay nhắn một lời rằng : "Nhổ cỏ phải nhổ cả...

Vua không có con trai nối dỏi Bèn truyền cho hoàng nữ lên ngôi (1224) Tháng mười , Chiêu Thánh thay người Vua bèn xuống tóc , bỏ đời đi tu Vua xuất gia ở chùa Chân giáo Bỏ Vương Y, mặc áo nâu sồng An vui tự tại trong lòng May ra căn bệnh tâm thần được yên Lý Chiêu Hoàng vừa lên bảy tuổi Được Điện tiền Thủ Độ trông coi (1224) Đem người hậu hạ bên ngài Ông cho Trần Cảnh trong vai người hầu Bọn...

Cho thuyền rồng đi nhanh để đón Trần Thị Dung về chốn kinh sư (1211) Cùng đi còn có Trung Từ Nguyên Phi ban chức chiếu thư sẵn sàng Cho anh vợ đảm đang việc nước Trần Tự Khánh phong tước Thành hầu Rồi phong Thái úy năm sau (1216) Sửa sang việc nước từ lâu rối mù Còn Trần Thừa phong làm Phán Thủ (1216) Ở trong cung phục vụ hoàng gia Mon men đến việc nước nhà Lên chức Phụ Chính đứng ra điều hành Giặc Đoàn Thượng...

Tân Hoàng đế húy tên Thiên Tộ Lên làm vua tuổi độ lên ba (1138) Mẫu thân : Cảm Thánh lệnh bà Được phong thái hậu cũng là người gian Mấy năm sau bốn phương loạn lạc Triệu Trí Chi khoát lác xưng vương (1140) Sau Đàm Hữu Lượng làm càn (1144) Sách dân, quấy nhiễu biên cương một thời Lý Anh Tông tuổi đời non nớt Bao nhiêu điều việc nước việc dân Đều do Thái Úy Đại Thần Một tay quyết định lấn dần quyền vua Đỗ...

Lý Thần Tông nguyên niên Thiên Thuận (1128) Thái úy Lê giúp rập lên ngôi Làm vua vào tuổi mười hai Hưởng dương quá mỏng, đức tài cũng không Việc triều chính do công Thái Úy Đám bề tôi thì chỉ nịnh vua Đem vàng bạch với hưu, rùa (1129) Dâng lên Hoàng Thượng để mua vui lòng (1137) Từ hoạn quan, Vương Công, Tể Tướng Toàn một bầy nghễn ngãn tham lam Vua thì mê tín dị đoan Vừa mới mười bảy tuổi có con để bồng Vua xuống...

Vua băng hà, con lên bẩy tuổi (1072) Húy Càn Đức, miếu hiệu Nhân Tông Lý Đạo Thành được sắc phong Thái sự phụ chính để trông triều đình Đổi niên hiệu Thái Ninh năm Tý (1072) Bà buông rèm chính sự cùng nghe Tranh quyền bức tử Hoàng Phi Là Hoàng thái hậu đương thì họ Dương Lý Đạo Thành lên đường biên trấn (1073) Cũng chỉ vì can gián Linh Nhân Giết người nào có ăn năn Một rừng, hai hổ thiệt...

LÝ THÁNH TÔNG (1054 - 1072) Được ngôi cao : Thái Tông Hoàng Đế Là Đông Cung thừa kế Nhật Tôn Một người tâm tính ôn tồn Thương dân, trọng việc lại còn lo xa Đổi quốc hiệu thành ra Đại Việt (1054) Lập lịch triều, kỷ yếu định danh Gọi tên : Long Thụy Thái Bình Sửa sang chính sự, dân tình an sinh Lập Văn Miếu , nặn hình Tứ Phối Những người hiền : Khổng Tử, Chu Công Bẩy hai trò giỏi thờ chung Là đất...

LÝ THÁI TÔNG ( 1028 -1054 ) Lý Phật Mã vâng lời di chiếu Đến cấm thành mới hiểu ra rằng Ba em mai phục thân quân Giết mình để đoạt ngai vàng về tay Xác vua cha còn đây chưa liệm Sao ba em toan chiếm ngai vàng Đông Chinh, Thánh Dực, Võ Vương Rõ là cốt nhục tương tàn buồn thay Cuộc chính biến, ba tay vương tử Khiến triều đình phải xử cho nghiêm Có quan Phụng Hiểu điện tiền Rút gươm thẳng đến chém liền Võ...

LÝ THÁI TỔ ( 1010 - 1028 ) Lý Công Uẩn vốn dân Cổ Pháp Sinh ra đời đúng bậc minh vương Lên ngôi hoàng đế Việt Thường Là n gười khoan thứ tinh tường việc dân Cha không có, mẹ người họ Phạm Chùa Tiêu Sơn giao hợp thần nhân Sinh vua tuấn tú bội phần (974) Năm lên ba tuổi cho làm con nuôi Lý Khánh Văn nhận nuôi đứa bé Trẻ thông minh đủ vẻ lương tường Sư chùa Lục Tố rất thương Nói rằng : Không...

LOẠN SỨ QUÂN ( 966 ) Loạn sứ quân tạo ra thảm cảnh (966) Mười hai phe tranh đánh lẫn nhau Sứ quân tên họ như sau : Lý Khuê, Bạch Hổ, Đằng Châu chiếm thành Đất Thái Bình Nguyễn Khoan hùng cứ Đỗ Cảnh Thạc, Xương Xí, Nguyễn Siêu Lã Đường, Kiều Thuận tiếp theo Rồi Ngô Nhật Khánh lại gieo kinh hoàng Kiều Công Hãn giành dân với Tiệp Loạn sứ quân chém giết lẫn nhau Chiến tranh mãi đến năm sau Cuối cùng Bộ Lĩnh tóm thâu...

NGÔ QUYỀN (938-944 ) Tính kể từ đầu năm Mậu Tuất (938) Đất nước ta quả thật rối bời Lăm le Nam Hán bên ngoài Bên trong nội loạn lòng người oán than Đất nước chìm trong cơn nguy biến Vua Nam Hán muốn chiếm nước ta Sai con Hoằng Tháo đem qua Binh hùng tướng mạnh để mà xâm lăng Chúa Nam Hán chiếu ban mũ áo Cho Vạn Vương Hoằng Tháo tiên phuông Cử thêm binh mã lên đường Chiến thuyền theo hướng Bạch Đằng tiến vô Còn riêng...

BỐ CÁI ĐẠI VƯƠNG (761 - 802) Ba quý tử con Phùng Hạp Khánh (767) Vị tướng tài bên cạnh Thúc Loan Những trang văn võ song toàn Phùng Hưng anh cả lại càng oai phong Vật ngã trâu, tay không bắt hổ Uy danh kia sấm nổ gần xa Hưng binh vì nước, vì nhà (766 - 780) Anh hùng hào kiệt nghe qua theo về Cờ khởi nghĩa lời thề vì nước Quyết tâm giành cho được non sông Giúp dân giải thoát khỏi vòng Đã từng nô...

HẬU LÝ NAM ĐẾ (571 - 602) ở ngôi 32 năm Lý Phật Tử tiếm xưng Nam Đế Lấy họ xưa là để lừa dân Ô Diên, đô đóng mấy năm Sau dời đô đến ở gần Phong Châu Năm Nhâm Tuất vua Tàu sai tướng (602) Là Lưu Phương Tổng Quản Quân Doanh Đưa quân uy hiếp kinh thành Phật Tử quá sợ, trói mình hàng ngay Tướng nhà Tùy cho người áp giải Đưa vua về giam tại Bắc Kinh Nước ta nay lại trở thành Là...

TRIỆU QUANG PHỤC (548 - 570) ở ngôi 30 năm Triệu Việt Vương lên thay Nam Đế Đất Vũ Ninh được kể lắm người Anh hùng hào kiệt khắp nơi Tụ về dưới trướng chen vai diệt thù Đầm Dạ Trạch ở Chu Diên huyện Chọn gò cao huấn luyện dân binh Bùn lầy bụi rậm vây quanh Um tùm cây cỏ rừng xanh bạt ngàn Dạ Trạch Vương đánh tan tướng giặc Là Dương Sàn lấy đất Giao Châu Năm trăm năm , lệ thuộc Tàu Từ đây...

NHÀ NGÔ - TẤN, TỐNG TỀ LƯƠNG Đất Giao Châu tách làm hai phía (264) Phần phương Nam Giao Chỉ đặt tên Tấn - Ngô , nhị quốc tranh quyền Đất vùng thuộc địa rối ren tơi bời Lúc Đông Ngô, lúc đời nhà Tấn Lũ cầm quyền, tán tận lương tâm Dân ta đói rách lầm than Dưới ách nô lệ ngoại bang bấy giờ Ông Đào Hoàng phong cho hầu tước Khi Tấn triều cướp được Giao Châu (271) Cầm quyền cũng được khá lâu Bốn đời...