Phố Lương Văn Can
Trước năm 1925 phố Hàng Quạt bắt đầu từ ngã tư Hàng Bồ đến trước cửa số 15 (cũ chỗ qua rạp chiếu bóng CinéTonkinois thì quặt theo hình thước thợ nối vào đường phố Hàng Quạt bây giờ. Chỗ góc phố bẻ gãy đó có một ngôi nhà bịt kín (nhà số 15 cũ nhà đó bị phá đi để mở thông với một ngõ nhỏ đi sang Hàng Gai. Đường phố thẳng từ ngã tư Hàng Bồ ra đến Bờ Hồ được đặt tên là phố Lê Quý Đôn tức là phố Lương Văn Can bây giờ. Phố Hàng Quạt mới chỉ còn từ ngã ba trở xuống đến Hàng Nón.
Đoạn đầu phố Hàng Quạt cũ là đất thôn Yên Hoa ( thôn này sau sát nhập với thôn Xuân Yên; di tích còn đền Xuân Yên ở số nhà 6A phố Lương Văn Can, thờ Nguyên Quận phu nhân. Đền này hàng năm quan viên trong phố vẫn hội họp tế lễ mãi đến 1946 mới thôi. Ở góc phố bên phải ngã ba còn một di tích nữa là đình Xuân Phiến Thị. Đình của dân làng Đào Xá (huyện Ân Thi- Hưng Yên còn có tên là làng Đầu Quạt; người Đào Xá lên Thăng Long làm ăn, tập trung ở thôn Xuân Hoa; Xuân Phiến Thị nghĩa là chợ quạt mùa xuân, nơi đây ngày phiên chợ, lái buôn quạt các nơi đến cất hàng. Tuy nhiên, cửa hàng bán quạt ở phố này không nhiều: họ ở mấy ngôi nhà chung quanh đền Xuân Yên và đình Xuân Phiến Thị. Đoạn phố Lê Quý Đôn ( Lương Văn Can ) từ ngã ba Hàng Quạt đến Hàng Gai là đất thôn cũ Tố Tịch, đoạn sát Bờ Hồ là đất thôn Khánh Thuỵ
Quá trình xây dựng phố Lương Văn Can như sau:
Đoạn đầu, một mặt phố về phía bên trái, là phía sau của nhiều nhà bên phố Hàng Đào ăn thông ra tận đây, như nhà số 10 Hàng Đào, lớp sau nhà có cổng đi ra ở phố này một thời là cơ sở của trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Tại đoạn phố này nhiều nhà xây đã lâu năm kiểu cổ. Đoạn này có nhiều nhà bán quạt bán buôn cho các tỉnh hoặc bán cho mấy hiệu Tàu để xuất sang Trung Quốc. Quạt ở đây nhiều loại : quạt lủ ( làng Kim Lũ), quạt Hới ( làng Hải Yừn –huyện Tiên Lữ, Hưng Yên), quạt Vạc ( làng Canh Hoạch, Thanh Oai), quạt Vẽ ( làng Đông Ngạc Từ Liêm)...
Qua đình Xuân Yên mấy nhà là nhà Thông Sáng, có thể gọi là nhà hát tuồng đầu tiên của Hà Nội ra đầu vào những năm thập niên đầu của thế kỷ 20 với cái tên Kinh Kỳ Hý viện. Đồng thời ở bên kia đường xế cửa nhà Thông Sáng có thêm một nhà hát nữa của Năm Chăn. Gọi là nhà hát nhưng đó chỉ là mấy ngôi nhà tư nhân mối nhà rộng bốn năm gian; khi diễn tuồng thì thu dẹp bớt, diễn viên đứng ở giữa nhà, người xem đứng ngồi vây chung quanh.
Bên số lẻ quãng giữa phố trước kia là một khoảng đất trống khá rộng, người ta cất những nhà chàn kho chứa gạo của nhiều nhà buôn khách trú và vài chiếc nhà nhỏ cho cu ly Tàu khuân vác và người coi kho. Từ nhà 19 đến nhà 25 có những nhà ba tầng. Trông ra ngã ba Hàng Quạt là rạp chiếu bóng Ciné Tonkinois của một người Tây lai vợ Việt Nam ; rạp chuyên chiếu phim trinh thám và phiêu lưu nhiều tập. Đoạn mở về sau từ ngã ba Hàng Quạt đến Bờ Hồ, trước kia chỉ là một ngõ hẹp, sau người ta phá ngôi nhà án ngữ lối vào ở góc thước thợ Hàng Quạt và xén hai bên ngõ cho rộng, bên giáp phố Tố Tịch ( số chẵn) bị xén nhiều có nhà mất cả đằng trước và sân giữa chỉ còn lớp nhà bên trong. Dãy giáp phố Hàng Đào thì bị xén ít hơn. Vì thế tất cả các nhà cải tạo mặt đằng trước phần nhiều ở bên số lẻ, có nhà còn ngõ đi vào, bên số chẵn thì hầu như xây lại hoàn toàn, có những ngôi nhà lớn hai ba tầng, những ngôi nhà này phần lớn được làm trong thời tạm chiếm.
Qua ngã tư Hàng Gai, con đường xuống dốc đến sát ven hồ Hoàn Kiếm. Gọi là một đoạn phố nhưng chỉ có một số nhà, đó là ngôi nhà cuối dốc quay ra mặt đường, còn thì đều là tường cạnh chạy dài, trổ cửa sau, của những ngôi nhà lớn phố Hàng Gai, Hàng Hành cả.
Mục Đồng @ 16:29 30/06/2010
Số lượt xem: 498
- Đường Cổ Ngư với Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch (24/06/10)
- Phố Cầu Gỗ (21/06/10)
- Phố Chả Cá (21/06/10)
- Phố Hàng Đào (21/06/10)
- Phố Đồng Xuân (02/02/10)
Các ý kiến mới nhất